NederlandsIedereen heeft het geleerd: groter dan. En toch zegt half Nederland groter als. Is dat fout, en hoe erg is dat? Een kwestie waar taalliefhebbers al heel lang over discussiëren.
Kort antwoord: in de standaardtaal gebruik je dan na een vergrotende trap (groter dan, meer dan, anders dan) en als bij gelijkheid (even groot als, zo groot als). Groter als hoor je veel in spreektaal, maar in een sollicitatiebrief of rapport valt het op als fout.
1 De regel
| Ongelijk: dan | Gelijk: als |
|---|---|
| Amsterdam is groter dan Den Haag. | Den Haag is bijna even groot als Amsterdam. |
| Het kost meer dan ik dacht. | Het kost zoveel als ik dacht. |
| Het is anders dan vroeger. | Het is net zo als vroeger. |
2 Waarom zegt iedereen het dan toch?
Omdat taal nu eenmaal zo werkt. In de spreektaal schuiven als en dan al eeuwen door elkaar heen, en als wint terrein. Taalkundigen beschrijven het als een verandering die bezig is; schrijfgidsen houden in verzorgd Nederlands aan dan vast. Voor jou betekent dat: zeg wat je wilt aan de keukentafel, maar schrijf dan.
Tip van de docent: twijfel je? Vervang het door het Engels. Bij than (bigger than) hoort dan, bij as (as big as) hoort als.
3 Groter dan ik of groter dan mij?
Hij is groter dan ik is de traditionele vorm: je kunt de zin aanvullen met ben (dan ik ben). Groter dan mij hoor je ook veel, en wordt in de spreektaal steeds gewoner. In formele tekst kies je het veiligst voor dan ik.
Wie in een discussie zegt dat iemand "beter als hem" is, wint misschien het argument, maar verliest het bij de taalliefhebbers aan tafel.
Partnertip Vergelijk aan tafel: Wat is duurder, de kaas of de wijn? Wie is ouder, jij of je zus? De cursist antwoordt met een hele zin: De wijn is duurder dan de kaas. Zegt de partner zelf ook weleens als? Dan mag de cursist de partner verbeteren. In veel huizen is dat het leukste deel van dit spelletje.
Test jezelf
"Deze cursus is intensiever ___ de vorige." (als of dan?)
dan: intensiever is een vergrotende trap.
"Het was even druk ___ gisteren." (als of dan?)
als: even drukt gelijkheid uit.
