Het woordje er: vier betekenissen van één klein woord

Geen woord is zo klein en zo lastig als er. Cursisten vergeten het, of zetten het op een plek waar het niet hoort. Het geheim: er zijn vier soorten er, en elk doet iets anders.

Kort antwoord: er kondigt iets nieuws aan (Er staat een man voor de deur), verwijst naar een plaats (Ik woon er al jaren), staat voor een hoeveelheid (Ik heb er drie) en vervangt het of dat na een voorzetsel (Ik denk er niet aan, niet aan het).

1 Er kondigt iets nieuws aan

Begint een zin over iets onbepaalds (een, geen, veel, een getal), dan zet je er vooraan: Er is een probleem. Er wonen veel studenten in Utrecht. Er komt niemand. Zonder er klinkt het als een krantenkop: Een man staat voor de deur.

2 Er als plaats

Ken je de plaats al, dan wordt daar zonder nadruk er: Ken je Den Haag? Ja, ik woon er al vijf jaar.

3 Er bij een aantal

Noem je een aantal zonder het woord te herhalen, dan heb je er nodig: Hoeveel kinderen heb je? Ik heb er twee. Dit is de er die cursisten het vaakst vergeten.

4 Er met een voorzetsel

Na een voorzetsel zeg je niet het of dat voor een ding, maar er, daar of hier: Ik denk erover na (niet: over het). Vaak gaat het voorzetsel naar het eind: Ik heb er geen zin in.

Tip van de docent: soms staan twee soorten er in één zin, en dan zeg je hem maar één keer: Er liggen twee boeken. Ik heb er één van gelezen. Twee keer er er zegt geen Nederlander.

Een cursist vroeg eens of er echt nodig was. Het antwoord van de docent: "Er is geen ontkomen aan." Twee keer er in één antwoord, en allebei een andere soort.

Test jezelf