Niet or geen? How to say 'not' in Dutch

There's no fork on the table and the soup isn't hot. Two times not in English, but two different words in Dutch: ik heb geen vork, de soep is niet warm. English speakers mix them up all the time, because English uses not for both. Once you see the rule, the mistake almost disappears.

Short answer: use geen with a noun that has een or no article at all: een vork becomes geen vork, tijd becomes geen tijd. Use niet everywhere else: with a verb, with de or het, with a name, and before words like warm, moe or in Den Haag.

1 When do you say geen?

Look at the word you're saying no to. If it is a thing (a noun) with een in front of it, or with nothing in front of it, you use geen. Think of geen as not and a in one word, like English no in no time.

Note the last one: Dutch has no article with a job, a nationality or a role (hij is kok, ik ben Engelsman, where English says a cook). So the negative is geen: ik ben geen Engelsman.

Tip: where English says not any or no, Dutch says geen: no problem is geen probleem, not any children is geen kinderen.

2 When do you say niet?

Everywhere geen doesn't fit, it's niet:

• with a verb: Ik werk niet. (I don't work.) Het smaakt niet. (It doesn't taste good.)
• with de, het, dit, dat, mijn, jouw: Ik heb de rekening niet. (I don't have the bill.)
• with a name: Ik ken Alex niet. (I don't know Alex.)
• with how something is: De soep is niet warm. Ik ben niet moe.
• with where or when: We wonen niet in Den Haag.

Dutch has no do to carry the negation, so there is no I don't: the verb stays, and niet is added. I don't work is simply ik werk niet.

The difference can be small and still big. Ik ben geen vegetariër means you do eat meat. Ik eet geen vlees means the opposite. A waiter who hears them mixed up will give you a funny look.

3 Where does niet go?

Geen always goes right before its noun. For niet, look at what else is in the sentence:

The verb always stays in second place, so niet never comes before it: ik werk niet, never ik niet werk.

Tip: time words (vandaag, morgen, op zaterdag) usually come before niet: Ik werk vandaag niet. Put niet in front of them and it becomes a contrast: Ik werk niet vandaag, maar morgen.

4 Niet een, niet één and geen

Niet een does exist, but only with stress on een, when you mean not one, but more: Ik heb niet één vork, ik heb er drie. If there's none at all, it's geen. That's why ik heb niet een vork sounds odd to a Dutch ear: so how many forks do you want?

5 Traps for English speakers

• Translating "not a" word for word. I don't have a bike is ik heb geen fiets, not ik heb niet een fiets.
• Geen before an adjective. Ik ben geen moe is wrong: moe isn't a thing. Say ik ben niet moe.
• Niet before the verb. Ik niet werk copies I don't work. The verb comes second: ik werk niet.
• Niet after the second verb. Ik kan komen niet is wrong. The second verb goes at the end, with niet just before it: ik kan niet komen.
• Geen with a verb. Ik heb geen gereserveerd is wrong. Gereserveerd is a verb: ik heb niet gereserveerd.

Test yourself